Ana Stjelja: Sufizam u Kini - džamija šejka Abdul Rahima u Langdžongu
- Samo Kulturno
- May 24
- 5 min read
Ove godine obeležava se 30 godina od kada je ova sufijska svetinja proglašena za kulturno dobro na nivou provincije Sečuan
Kada se pomene sufizam odnosno islamski misticizam, za dobro poznavanje ove unutrašnje dimenzije islama odmah se pomisli na zemlje Bliskog Istoka, Turske, Pakistana i Indije. No, ono što je manje poznato jeste da se sufizam širio i na Daleki Istok te je tako stigao i do Kine. Možda na prvi pogled deluju nespojivo pojmovi sufizam i Kina, ali temeljnijim istraživanjem može se otkriti mnogo zanimljivosti na temu sufizam i Kina.
Možda jedna od najznačajnijih i najzanimljivijih tema za istraživanje jeste sufijski hram u kineskom gradu Langdžong u provinciji Sečuan. Radi se o hramu ili džamiji koja se zove Baba hram ili Baba džamija, poznata i kao Jiuzhao Pavilion Gongbei. Posvećena je sufijskom učitelju Šejku Abdul Rahimu, 29. potomku samog proroka Muhameda. Kako se sufije razlikuju u zavisnosti od toga kom tarikatu, odnosno sufijskom redu pripadaju, tako je ova kineska islamska svetinja poznata po pripadnosti kadirijskom sufijskom redu, odnosno kadirijama, te predstavlja jedno od najvažnijih hodočasničkih mesta ovog reda u Kini.
Kadirije (Kadirijski tarikat, Qadiriyya) su jedan od najstarijih i najrasprostranjenijih sufijskih redova u islamu, nastao u 12. veku oko učenja i duhovnog autoriteta Abdul Kadira Gejlanija u Bagdadu. Naglasak ovog tarikata je na unutrašnjem pročišćenju, skromnosti, stalnom sećanju na Boga (zikr) i neposrednom duhovnom iskustvu kroz disciplinu i predanost.
Kadirije su se tokom vekova širile iz Bliskog Istoka ka Severnoj Africi, Turskoj, Centralnoj i Južnoj Aziji, pa čak i do Kine, gde su se prilagodile lokalnim kulturnim kontekstima, posebno među muslimanima Hui zajednice. Iako postoje različite lokalne tradicije unutar reda, zajednička im je ideja da se duhovni put ostvaruje kroz poslušnost učitelju (šejhu) i kontinuiranu praksu unutrašnjeg zikra.
Ovaj sufijski hram izgrađen pre više od 300 godina, ovaj kompleks danas ima status zaštićenog kulturnog dobra od nacionalnog značaja, a njegova posebnost ogleda se u jedinstvenom spoju islamske i tradicionalne kineske arhitekture. Glavna dvorana, sa trostrukim krovnim strehama i karakterističnim „šlemastim” oblikom, kao i bogati ukrasi od opeke, svedoče o ovoj arhitektonskoj fuziji. Istovremeno, sam prostor reflektuje vekove kulturnog prožimanja, pa se u pojedinim praksama mogu uočiti elementi lokalne Hui muslimanske tradicije isprepleteni sa taoističkim običajima, poput paljenja papira i tamjana na ulazu. Dakle, radi se o mešanju kulturnih, duhovnih i verskih tradicija prisutnih na ovom prostoru. Stoga se ovaj oblik religijske i kulturne sinteze može razumeti kao deo šireg kineskog islamskog konteksta u kojem su i lokalni taoistički uticaji imali određenu ulogu. Stoga se ovaj prostor može posmatrati kao primer kineskog islamskog sinkretizma, u kojem su se islamska duhovnost i lokalne, uključujući i taoističke, kulturne prakse međusobno prožimale i oblikovale jedinstven religijski izraz.
Smešten u podnožju brda Panlong, okružen šumama i sa pogledom na reku Jialing, ovaj prostrani kompleks koji se prostire na oko 23.000 kvadratnih metara ne predstavlja samo religijsko središte, već i simbol susreta različitih duhovnih i kulturnih tradicija koje su se tokom vekova oblikovale na tlu Kine. Sam prostor deluje kao neka duhovna oaza, prostor gde se vernici i putnici mogu duhovno okrepiti, gde i sama priroda pulsira u ritmu duhovnosti.
Zanimljivo je da ovaj hram pripada tzv. gongbei kompleksu. U kineskoj sufijskoj tradiciji, posebno među Hui muslimanima i kadirijskim redom, često se susreće pojam gongbei (拱北), koji označava mauzolejski kompleks posvećen sufijskim učiteljima i svetim ličnostima. Ovi prostori nisu samo grobnice u klasičnom smislu, već i mesta sećanja, molitve i duhovnog okupljanja zajednice. U njihovom središtu se neretko nalazi kenotaf – simboličan spomen-grob koji predstavlja prisustvo i duhovno nasleđe učitelja, čak i kada njegovi fizički ostaci nisu nužno sahranjeni na tom mestu ili njihova lokacija nije sa sigurnošću poznata. Na taj način gongbei spaja memorijalnu, sakralnu i zajedničku funkciju, postajući prostor u kojem se istorijsko sećanje i duhovna praksa prepliću u jedinstvenom obliku islamske pobožnosti u kineskom kontekstu.
Posebnu zanimljivost predstavlja istorijat podizanja samog hrama odnosno džamije. Baba hram (Baba džamija) u Langdžongu u Sečuanu nije podigla jedna jedina osoba, već je nastao kroz rad i inicijativu više ključnih figura unutar ranog kineskog kadirijskog sufizma.
Prema istorijskim izvorima, džamiju su u kasnom 17. veku osnovali Ma Ziyun i Hilal al-Din, dvojica lokalnih muslimanskih učenika i sledbenika sufijske tradicije. Oni su, zajedno sa svojim duhovnim učiteljem Khwaja Sayyed ʻAbd Allāhom (Šejkom Abdulahom), koji je došao iz šireg islamskog sveta, postavili temelj ovog svetilišta.
Nakon smrti šejka Abdullaha (1689. godine), njegovi sledbenici su na mestu njegovog groba podigli gongbei kompleks – mauzolej i duhovno središte, koji je vremenom prerastao u Baba hram kakav danas poznajemo. Kasnije je važnu ulogu u razvoju i učvršćivanju kadirijske tradicije u Kini imao i Qi Jingyi, jedan od ključnih organizatora kineskog kadirijskog reda, koji je doprineo širenju i institucionalizaciji ovog svetilišta.
Zato se može reći da Baba hram nije delo jednog osnivača, već rezultat kolektivnog procesa nastanka svetilišta oko sufijskog učitelja i njegove duhovne loze.
Da prisustvo muslimana na ovom prostoru nije slučajnost govori u prilog i podatak da u tom delu Kine (provincija Sečuan, gde se nalazi Langdžong i Baba hram) muslimani su manjinska, ali istorijski prisutna zajednica, najviše pripadnici Hui naroda. Prema dostupnim podacima, u celoj provinciji Sečuan živi oko 112.000 muslimana (po jednom popisu iz ranih 2000-ih), što je mali procenat u odnosu na ukupno stanovništvo provincije od preko 80 miliona ljudi. Važno je da se naglasi da muslimani u Sečuanu nisu ravnomerno raspoređeni — više ih ima u većim gradovima i starim trgovačkim centrima poput Čengdua, Guangjuana i delimično Langdžonga, gde postoje istorijske džamije i sufijska svetilišta. Upravo zato su ovakvi objekti poput Baba hrama posebno značajni: oni ne pripadaju velikoj populaciji, već predstavljaju istorijske i duhovne centre male, ali dugotrajne muslimanske zajednice u tom regionu.
Inače Hui (Hui narod) su jedna od 56 zvanično priznatih etničkih grupa u Kini, i predstavljaju pretežno muslimansku zajednicu kineskog porekla. Za razliku od nekih drugih muslimanskih naroda u Kini (poput Ujgura), Hui nemaju sopstveni jezik ni centralnu teritoriju — govore kineskim jezicima (mandarinski i lokalni dijalekti) i u velikoj meri su kulturno slični Han Kinezima, ali se razlikuju po religiji (islamu) i određenim običajima. Njihovo poreklo je mešovito: kroz vekove su nastajali iz mešanja lokalnog kineskog stanovništva sa trgovcima, vojnicima i putnicima iz arapskog sveta, Persije i Centralne Azije, posebno tokom perioda Puta svile i dinastija Tang, Song i Yuan. Vremenom su se potpuno integrisali u kinesko društvo, ali su zadržali islamski identitet. Hui muslimani su kroz istoriju igrali važnu ulogu u trgovini, kulturi i religijskom životu Kine. Njihove džamije često kombinuju islamsku funkciju sa kineskom arhitekturom, što se vidi i u slučajevima poput sufijskih svetilišta u Sečuanu.
Comments